Jesienią 1861 roku niewielkie zgromadzenie w Battle Creek położyło podwaliny pod pierwsze kroki w kierunku formalnej organizacji adwentystycznej. Dwaj pionierzy – John N. Loughborough i James White – zdecydowanie sprzeciwiali się przyjęciu kreda. Współcześni czytelnicy często cytują jedynie fragment wypowiedzi White’a („stworzenie kreda to wytyczanie granic”) i dochodzą do wniosku, że zdefiniował on kredo jako niezmienny tekst. W rzeczywistości White zgodził się z bardziej dosadną uwagą Loughborough, że wykład zasad wiary staje się kredem w momencie, gdy jest używany jako autorytatywny test. Jego ilustracja dotycząca „blokowania drogi wszelkiemu przyszłemu postępowi” miała na celu pokazanie, dlaczego ludzkie kreda są niebezpieczne, a nie zdefiniowanie, czym jest kredo.
Odnośnie do kred, John Loughborough powiedział co następuje:
„Pierwszym krokiem apostazji jest stworzenie kreda, mówiącego nam, w co mamy wierzyć. Drugim jest uczynienie tego kreda testem przynależności. Trzecim jest sądzenie członków według tego kreda. Czwartym jest potępianie jako heretyków tych, którzy nie wierzą w to kredo. A piątym – rozpoczęcie prześladowań przeciwko nim”. {ARSH October 8, 1861, page 149.7}
James White odpowiedział:
„W kwestii kred zgadzam się z br. Loughborough…. Załóżmy taki przypadek: tworzymy kredo… i mówimy, że będziemy wierzyć także w dary; ale przypuśćmy, że Pan, poprzez dary, dałby nam jakieś nowe światło, które nie harmonizowałoby z naszym kredem – wtedy, jeśli pozostaniemy wierni darom, nasze kredo natychmiast legnie w gruzach”. {ARSH October 8, 1861, page 149.9}
Powodem, dla którego White sprzeciwiał się kredom, była ich zdolność do uciszania proroczego głosu. Ilekroć wierzący wywyższają ludzki dokument, późniejsze objawienia – czy to z właściwie zrozumianego Pisma Świętego, czy z daru proroctwa – muszą przedzierać się przez tę wydrukowaną twierdzę.
*Dlaczego „niezmienność” nie sprawdza się jako definicja*
Kreda były w rzeczywistości zmieniane, gdy tylko władze kościelne uznały, że okoliczności tego wymagają.
• Tekst nicejski z 325 roku został rozszerzony w Konstantynopolu w 381 roku o całe artykuły dotyczące Ducha Świętego, Kościoła, chrztu i eschatologii (Credo nicejsko-konstantynopolitańskie – Wiki; Pierwszy Sobór Konstantynopolitański – Wiki ).
• Prezbiterianie w Stanach Zjednoczonych zmienili Konfesję Westminsterską w 1903 roku, dodając nowe rozdziały i pojednawcze „Oświadczenie Deklaracyjne” (Konfesja Westminsterska – rewizja amerykańska – Wiki).
• Południowi Baptyści gruntownie zmienili swoje Wyznanie Wiary i Przesłanie Baptystów (Baptist Faith and Message) w 1963 roku, a następnie w 2000 roku – za każdym razem przekształcając artykuły i dodając nowy materiał w odpowiedzi na współczesne kontrowersje (https://bfm.sbc.net).
Niezmienność nie jest zatem tym, co czyni wykład zasad wiary kredem; jest nim autorytatywne egzekwowanie. W tej kwestii Loughborough i White mówili jednym głosem.
Dar proroczy kontra współczesne kredo
Starcie przewidziane przez Jamesa White’a ujawniło się w dramatyczny sposób, gdy Walter Martin przeprowadził wywiad z redaktorem Adventist Review, Williamem Johnssonem, w ogólnokrajowej telewizji w 1985 roku. Naciskany, by wskazać autorytet doktrynalny adwentyzmu, Johnsson wielokrotnie odwoływał się do 27 (obecnie 28) Fundamentalnych Wierzeń, nawet w konfrontacji z bezpośrednimi oświadczeniami Ellen White. Pełny program jest dostępny (zacznij od 49:00) w archiwum John Ankerberg Show: https://www.youtube.com/watch?v=DU-J9Frw1yA&t=2940s. Przewidywanie Jamesa White’a sprawdziło się: pozwolono, by wydrukowane oświadczenie unieważniło dar proroczy.
„Tylko Biblia” w teorii – kredo w praktyce
Preambuła do Fundamentalnych Wierzeń wciąż zapewnia czytelników, że „Adwentyści Dnia Siódmego przyjmują Biblię jako swoje jedyne kredo” (Oficjalne Fundamentalne Wierzenia). Jednakże Podręcznik Zborowy (Church Manual) z 2022 roku wymienia jako pierwszy powód do dyscypliny „Zaparcie się wiary w fundamentalne zasady ewangelii oraz w Fundamentalne Wierzenia Kościoła” (Podręcznik Zborowy KADS). Gdy członkowie są sądzeni według tego standardu, oświadczenie to funkcjonuje dokładnie tak, jak ostrzegał Loughborough: jako definicja, test, sąd, potępienie i – w niektórych przypadkach – wykluczenie.
Wnioski
Historia przyznaje rację pionierom. Kredo to nie tylko niezmienna formuła; to każde ludzkie oświadczenie wyniesione do rangi narzędzia kontrolującego granice wspólnoty. Według tej miary 28 Fundamentalnych Wierzeń przekroczyło już granicę od „opisowego” do „nakazowego”. Jeśli Adwentyści Dnia Siódmego naprawdę chcą, aby Biblia była ich jedynym kredem, muszą oprzeć się używaniu jakiegokolwiek podrzędnego oświadczenia jako dyscyplinarnego papierka lakmusowego. Rozwiązaniem nie jest redefiniowanie „kreda”, lecz posłuchanie zgodnej rady Loughborough i Jamesa White’a.
John Witcombe pastorjcw@gmail.com
```
